İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

İngiltere, şehir hastanesi modelinden neden vazgeçti?

Last updated on 29/01/2020

İlker Belek

KÖİ; ÖFİ: Orijini İngiltere. Bizdeki şehir hastanesi hayalinin literatürdeki ismi kamu özel işbirliğidir (KÖİ; public private partnership). Yatırımları özel sektörün gerçekleştirmesi, kamunun da özel sektörün kiracısı olması anlamına gelir.

KÖİ modeli, 1980’lerden itibaren yeniden vahşileşen kapitalizm koşullarında, hükümetlerin sermaye sınıfına kaynak aktarmasının yolu olarak ve kamusal kaynakların yetersizliği gerekçe gösterilerek, özellikle sağlık, ulaştırma, elektrik ve eğitim sektörlerinde devreye sokuldu.

Orijini İngiltere’dir ve orada özel finansman inisiyatifi (ÖFİ; private finance initiative) olarak bilinir.

İngiltere vazgeçiyor

1990’ların başında bu işe soyunan İngiltere 2000’lerin ortalarından itibaren modelden vazgeçmeye yöneldi. Aşağıdaki bunu gösteriyor.

Grafik: İngiltere’de KÖİ projelerinin sayı ve yatırım tutarı olarak değişimi (1)

Şehir hastanelerinin yarattığı aşırı borç yükü

KÖİ modelinin yarattığı sorunlar her yerde aynı.

İngiltere’de KÖİ projeleri için sağlanan kredilerin faiz oranı hükümet borçlanmasının faiz oranının iki katı. 1992’den beri kamu borçlanma faiz oranı düzenli olarak azalırken, KÖİ borçlarınınki %33 yükseldi. Öte yandan, İngiltere’de de şirket borçlarının esas yüklenicisi, Türkiye’de olduğu gibi devlet.

Sağlık projelerine KÖİ kapsamında yapılan toplam yatırım tutarı 71 milyar Dolar iken, şirketlere 25 yıl içinde ödenecek kira bunun beş katı.

Şehir hastaneciliğinin israf yüzü

İngiltere’de Ekim 2019’da Kaybolan Milyarlar başlığıyla basına şu bilgiler yansıdı:

Bir hastane işletmesi tesisatı döşerken lavabo başına tam 5500 Sterlin ödeme yaptı. Özel bir şirketin 16 yıldır işlettiği ana sağlığı merkezi karlı olmadığı gerekçesiyle kapatıldı. 1.200 yatağı, 28 ameliyathanesi bulunan ve bölgenin en yoğun acil servisine sahip olan Portsmouth’s Queen Alexandre Hastanesi’nin yenilenmesi için 2005 yılında yapılmış olan 400 milyon Sterlin’lik sözleşme yüklenici firmanın 2018 yılında iflası nedeniyle geçersiz kaldı ve aynı iş için, 13 yıllık uzun gecikme süresinin ardından, bir başka firmayla tam 1,7 milyar Sterlin’e yeni bir sözleşme imzalandı. Kamuoyu 1,3 milyar Sterlin’lik farkın nedenini ve bu paranın kim tarafından ödeneceğini bilmek istiyor (2).

Şehir hastaneleri milyarlarca Sterlin’i yutarken hizmet kalitesi düştü

Şehir hastanesi modeliyle İngiltere’de değişik tıbbi hizmetler de dışarıdan satın alınmaya başlandı. Bu kapsamda 2014-2017 arasında fizyoterapi, yaşlı bakımı, kanser tedavisi hizmetleri de dahil olmak üzere hizmet satın alımı için 15 milyar Sterlin para harcandı. Tahminlere göre ulusal sağlık hizmetlerinin %18 kadarı özel hizmet sunucuları tarafından sağlanmakta.

Bu kadar masrafa karşılık hastane hizmetlerinin yetersizliği nedeniyle bekleme süreleri uzadı. Hastaneye ulaştıktan sonraki ilk dört saat içinde hekime muayene olabilen hastaların oranı %90’ın altına indi (3).

İngiltere halkının tepkisi

Yapılan bir araştırma İngiliz halkının %68’inin, gelecek kuşakları da borç yükü altına soktuğu gerekçesiyle, şehir hastanesi modelinden derhal vazgeçilmesi gerektiğini düşündüğünü ortaya koydu (4, 5).

İngiltere’de KÖİ modelinden vazgeçilmesinin nedeni kamuoyu baskısıdır.



İlk yorum yapan siz olun

Yorumlarınızla katkı sağlayabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: