İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Kapitalizm ve sigara: Sigara sadece sigara değildir.

Hakan Uçar

Toplumcu hekimler olarak, pek çok hastalığın ve ölümlerin temelinde üretim ilişkilerinin bir sonucu olarak bizlere dayatılan ekonomik ve sosyal politikaların yattığının bilincindeyiz. Daha sağlıklı bir toplum olmanın yolu ekonomik ve sosyal politikaları, sermayenin çıkarları için değil, toplumun çıkarları yönünde ilerletebilmekten geçmektedir.

Sigara kullanımını ve sigaraya başlamayı belirleyen temel faktörler sosyoekonomik niteliklidir. Yoksulluğun, gelir ve eğitim düzeyinin düşük olmasının sigara kullanımını belirlediğini gösteren pek çok araştırma vardır. Sigara bağımlılığı özünde kapitalist düzenin yarattığı bir sorundur.

“Sigara, sadece sigara değildir” derken sigaranın yalnızca bir keyif-destek aracı olmadığını, bunun ötesinde ciddi bağımlılık oluşturan nikotin etken maddesinin üzerinde oluşturulan devasa bir endüstriyi, bu endüstrinin para kazanma “özgürlüğü” ile yok edilen yaşam hakkını ve yokmuş gibi davranılan halk sağlığı boyutları olduğunu dile getirmek istedim. Bunu yaparken sigaranın zararlarından çok sigara ile ilgili gerçekleri dile getirip, sigaranın madde bağımlılığı üzerinden gelişen endüstriyel yönüne odaklanmaya çalıştım. Tütün şirketleri bağımlılık yaptığının ve öldürdüğünün bilincinde oldukları bir ürünü, bu gerçeğin farkında olmayanlara, özellikle de çocuk ve genç tüketicilere pazarlayarak topluma karşı çok büyük bir suç işlemektedirler.

Sigaranın üretim ve tüketim süreci, kapitalizmi ve acımasız yüzünü gösterebilmek için çok önemli bir “örnek” oluşturmaktadır. Zaten tütünün tarihine bakıldığında, başlangıcından itibaren sömürme-sömürülme ilişkileri üzerinde yer aldığı görülebilmektedir. Diğer yandan bu topraklarda hem Osmanlı toplumunun emperyalizme bağımlı bir gelişme sürecine girmesinde, hem de Türkiye’nin dünya kapitalizmi ile yeni bağımlılık ilişkileri oluşturarak bütünleşmesinde tütün ve sigara belirleyici ve öncü bir rol oynamıştır.

Tütünle mücadelede 2000 li yıllarla birlikte yol alındığı doğru olmakla birlikte tütün endüstrinin her yıl büyümeye ve yüksek kârlılığa devam etmesi, bu mücadelede bireye odaklanmış, tütün kullanımını yasaklamaya, cezalandırmaya ve yüksek vergilerle sigara fiyatlarını artırmaya dayalı Dünya Sağlık Örgütü stratejilerinin etkisizliğini göstermektedir. Tütün tüketimini azaltmada bireye odaklanan yaklaşım yerine toplum sağlığını gözeten bir tutumla sağlık hakkına ve bilimsel kanıta dayalı, kamucu, bütünlüklü politikalara ihtiyacımız olduğu çok açık.

İşte tüm bu nedenlerle “sigara, sadece sigara değildir”.

 “Kapitalizm ve Sigara“  konulu dosyada sırasıyla tütünün tarihi,  Tekel’in sıfırlanması, tütün endüstrisi ve kapitalizm, bağımlılık konuları yer alacaktır.

Görsel: Leonardo Santamaria

İlk yorum yapan siz olun

Yorumlarınızla katkı sağlayabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: