İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Mikroorganizmalarla savaşmak hangi koşullarda mümkün?

Last updated on 26/02/2020

Arzu Bayram

İnsanlar her yeni yıla nice umutlarla girer. Beklentileri içinde sağlık, mutluluk, güvenli yaşam koşulları ve ekonomik rahatlık hep vardır. Özellikle sağlık isteği kimsenin reddedebileceği bir durum değildir. Fakat sağlıklı olmak sadece bireye yüklenebilecek bir durumda değildir. Sağlığın korunması ancak toplumsal düzenle ilgilidir. Çünkü bireysellikle sağlıklı olunamaz. Nitekim sağlık verilerine bakıldığında, en önemli sağlık sorunlarının tüm toplumu ilgilendiren enfeksiyonlarla ilgili olduğu görülmektedir. Bu bağlamda ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC)’ne göre 2019’un en önemli dokuz sağlık sorunundan yedisi enfeksiyonlarla ilgilidir. Bu sorunları sıralayacak olursak antimikrobiyal direnç, kızamık, aşılamada yetersizlik, hamileliğe bağlı ölümler, HIV, Ebola, Gıda kaynaklı salgınlardır.

Antimikrobiyal direnç, özellikle bakterilerin neden olduğu sürekli artan enfeksiyonların etkili bir şekilde önlenmesini ve tedavisini tehdit eder. Etkili antibiyotikler olmadan, büyük cerrahi ve kanser kemoterapisinin başarısı tehlikeye girecektir. Dirençli enfeksiyona sahip olan hastaların, sağlık hizmetlerinin maliyeti, daha uzun hastalık süresi, ek testler ve daha pahalı ilaçların kullanımı nedeniyle daha yüksektir. Dünya genelinde 2016 yılında 490.000 kişide çoklu ilaca dirençli tüberküloz gelişmiştir.  Ayrıca antiparaziter ve antiviral ilaçlara karşı direnc gelişmesi sonucu HIV pozitif ve sıtma hastalarında enfeksiyonlara karşı mücadelede zorlanılmaktadır. Her 11 saniyede bir kişi dirençli bakteri ile temas ediyor ve her 15 dakikada bir kişi dirençli bakteri enfeksiyonu nedeni ile ölmektedir. Bu rakamlar oldukça korkutucudur.

Kızamık, güvenli ve uygun maliyetli bir aşısı olmasına rağmen, 2018’de, dünya çapında, çoğunlukla beş yaşın altındaki çocuklar arasında 140.000’den fazla kızamık ölümü meydana gelmiştir. Toplumlarda görülmeye başlayan aşı reddi nedeniyle vaka sayıları gün geçtikçe artmaktadır. Tehlike sadece aşılanmamış bireyleri değil yaşlıların , bebek ve çocukların , immun sistemi zayıf olan bireylerin hayatını tehlikeye düşürür. Bu yıl, ABD da son 25 yıldaki en fazla kızamık vakası görülmüştür

Aralık 2019 da ABD’ de 31 eyalette yaklaşık 1300 kızamık vakası bildirilmiştir. Aşılamada yetersizlik nedeni ile 2018 yılında dünya çapında tahmini 19.4 milyon bebeğe ulaşılamamıştır. Bu çocukların yaklaşık% 60’ı Angola, Brezilya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Etiyopya, Hindistan, Endonezya, Nijerya, Pakistan, Filipinler ve Vietnam gibi ülkelerde yaşamaktadır. Ayrıca hamile kadınlara grip ve boğmaca aşılarının önemi tartışılırken, rutin aşılamada dünya çapında gerekli başarı gösterilememiştir.

Gebelikle ilişkili beş ölümden üçünün önlenebileceği gösterilirken bunlar içinde özellikle enfeksiyonlar, gebelikle ilişkili ölüm nedenlerinden ikinci sırasında yer alır. Tüm anne ölümlerinin % 94’ü düşük ve düşük orta gelirli ülkelerde meydana gelmektedir. HIV, önemli bir küresel halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Haziran 2019’da 24.5 milyon insan antiretroviral tedavi almasına rağmen CDC, HIV ile enfekte olup tedavi alması gerekenlerin sayılarının endişe verici boyutlara ulaştığını  söylemektedir.

Ebola, insanlarda nadir görülen fakat ciddi, genellikle ölümcül bir hastalıktır. Virüs vahşi hayvanlardan insanlara bulaşır, ayrıca insandan insana bulaş da mevcuttur. Ortalama Ebola vakası ölüm oranı % 50 civarındadır. Vaka ölüm oranları geçmiş salgınlarda %25 ile %90 arasında değişmiştir. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki salgın nedeniyle tekrar gündeme gelmiştir. Kongo’daki  Ebola vakalarından 2200 den fazlası ölümle sonuçlanmıştır.

 Gıda kaynaklı salgınlar , yeterli miktarda güvenli ve besleyici gıdaya erişim, yaşamı sürdürmek ve sağlığı iyileştirmek için anahtardır. Tahminen dünyadaki her 10 kişiden yaklaşık 1’i kontamine yiyecekler yedikten sonra hastalanıyor ve her yıl 420.000 kişi bu nedenle hayatını kaybetmektedir. CDC verilerinde 2019’da gıda veya hayvan temasıyla ilgili 75’ten fazla salgının meydana geldiği belirtilmiştir.

Sonuç olarak bu veriler bize göstermektedir ki: dünyanın temel sağlık sorunları toplumsal olarak  koruyucu ve tedavi edici düzenlemeler çerçevesinde ortadan kolaylıkla kaldırılabilir sorunlardır.

Kaynakça:

1) https://www.who.int/emergencies/en/

2) https://www.cdc.gov/nhsn/index.html

Görsel:  Cholera In Paris, Honor Daumier (1808-1879)

İlk yorum yapan siz olun

Yorumlarınızla katkı sağlayabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: