İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

1. Yapay Zeka ve Robot Teknolojisi: Tıp ve Sağlık Sektörü

Last updated on 09/02/2020


Haluk Başcıl


a. Tıp Öğrencisi Robot Xiaoyi


Çin’de 2017’de Robot Xiaoyi (küçük doktor) ulusal hekimlik sınavında 600 puan üzerinden 416 aldı ve birinci oldu. Elli üç  medikal kitap, 1 milyon görüntü, 2 milyon sağlık dosyası, 400 bin sağlık raporu bilgisine sahip olan robot Xiaoyi, 10 saatlik sınavı 1 saatte bitirdi [i].  Hekimin yerini almayacağı, sadece ona tanı koyma ve tedavi düzenlemede yardımcı olacağı belirtilen Robot Xiaoyi 2018 yılından beri Anhui Eyaletindeki (Şangay’ın batısındaki) birkaç hastanede hastalara ön tanı koyuyor [ii].

Yine 2016 yılında yapılan bir başka çalışmada, yapay zekaya sahip lojisyelin – robotun, insan hekimlere göre % 42 oranında daha doğru tanı ve tedavi yapıyor. İnsan hekim tanıya ulaşmak için 500 $’lık tahlil ve tetkik isterken, lojisyel – robot hekimde bu sadece 200 $ [iii].

b. Robot nöbetçi hekim RP-7 

Açıklama: robot-rp-7
Açıklama: Pr-7-robot_hospital

ABD’de nöbetçi hekimin uzaktan kumanda ettiği 1.50 m boyundaki “RP-7” (robot nöbetçi hekim) hizmet girdi. Hekim hareketli “RP-7” robotun ekranından hastaları görüyor, onlarla konuşuyor, hastanın lezyonlarını zumluyarak yakından izleyebiliyor. Hemşire-hastabakıcı personele ile onun üzerinden ilişki kuruyor, istediklerini iletebiliyor.

Uzman hekimin bulunmadığı, ulaşımın zor olduğu ücra bölgelerdeki sağlık merkezlerinde “RP-7” tür robotların kullanılması düşünülüyor. Ana merkezdeki uzman hekimin internet üzerinden bu tür robot “hekim” ile uzaktan hastaya tanı koyması ve tedavisini düzenlemesi öngörülüyor.

Ambulanslarda da kullanılacak bu tür robotlarla hekim hastaya-yaralıya çok daha kısa bir zamanda müdahale etmesi, yaşamını kurtarması planlanıyor.

c.Cerrah Robot Da Vinci

Günümüzde cerrahi aletleri kullanan üç kolu ve ileri derece gelişmiş üç boyutlu görüntü alan kameraya sahip  dördüncü koluyla cerrah robot Da Vinci bir çok uzmanlık alanında operasyon yapıyor.  Günümüzde bu  operasyonlar insan cerrahın yönetimi altında gerçekleşiyor.

Açıklama: Picture 020

Hastanın genel sağlık durumunu ve yaşam fonksiyonlarını da izleyebilen robot Da Vinci, insan bileğinin yapamayacağı hareketlerle (kendi çevresinde 540 derece dönüşlerle) yaptığı operasyonlar dokulara minimum hasar veriyor. Kan kaybı da daha az oluyor. Dolayısıyla hasta daha kısa sürede iyileşiyor. Hastanede kalış süresi de kısalıyor.

Açıklama: DaVinci_Robot

Türkiye dahil bir çok ülkede Da Vinci,  genel cerrahi, göğüs cerrahisi, kardiyovasküler cerrahi, üroloji, kulak burun boğaz, kadın hastalıkları dahil binlerce ameliyat yaptı. Bu ameliyatların görüntülerini kaydetti.

Yeni geliştirilen Smart Tissue Autonomous Robot (Robot STAR) [iv], Da Vinci’nin bir nevi ileri jenerasyonu sayılabilir. Yapay zekalı STAR beklenmedik doku hareketlerini algılayabilmekte ve gerçek zamanlı tepki verebilmekte, operasyon hareketlerini ve eylemlerini, algıladığı değişikliklere göre otonom olarak yeniden düzenleyebilmektedir. Robot STAR bir insanın müdahalesi olmaksızın, domuzda ince barsak rezeksiyonu yapmakta ve tüpü iki kenarını birleştirmektedir.  İyi bir cerrahın maksimum 19 sütür atabildiği yere başarılı bir şekilde 20 sütur atmaktadır.

Operasyonda dikkat dağınıklığı, yorgunluk, stres veya belirsizlik yaşamamaktadır.

 d. Robot Hastabakıcı Ri-man, Hemşire HOSPİ [v]

Robot hastabakıcı (Ri-man) gören, işitebilen, idrar kokusu dahil bir çok kokuyu algılıyor. 1.60 m boyunda ve 100 kg ağırlığında hastayı; yataktan tekerlekli sandalyeye, sandalyeden yatağa,  hatta tuvalete oturtuyor ve bir yerden bir yere taşıyor, yataktan ayağa kalkmasına de yardım ediyor.

Yapay yumuşak deri ile kaplanmış kol ve ellerindeki duyarlı reseptörler sayesinde taşıdığı hastanı algılıyor. Ağırlığını kollarına ve ellerine eşit olarak dağıtıyor, hastayı konforlu bir şekilde taşıyor.

Bir diğer robot OSPI, Okayama’nın “Sakaki Field Hospital”ın kardiyoloji servisinde hizmet veriyor. Yüz ve ses tanıma sistemiyle hastayı tanıyan robot HOSPI hastaların ilaçlarını dağıtıyor, sağlık dosyalarını bir yerden bir yere iletiyor.

 e. Robot Fizyoterapist “Arm Rehabilitation”

İsviçre’de robot fizyoterapist “Arm Rehabilitation” önerilen reedükasyon programı doğrultusunda hastaya hareketleri en ileri düzeyde yaptırıyor. Hasta reedükasyonunda kullanılmaya başlayan bu tür robot fizyoterapistler Japonya, Fransa ve daha birçok ülkede kullanılıyor.

ABD’de damardan kan alan, Japonya’da ilaçları dağıtan, hasta saçını yıkayan hemşire robotlar bazı hastanelerde hizmet veriyor. Hastanelerde hemşire ve hastabakıcılara ağır ve zor işlerinde yardımcı olan robot hemşire ve hastabakıcıların sayısı giderek artıyor. Kısa bir zaman içinde bunların ikinci/ üçüncü, … Jenerasyonu, yani daha gelişmiş tiplerinin eskilerin yerini alacağı belirtiliyor.

Devam edecek….

Gelecek yazı: Tıbta Nanoteknoloji


Bir yorum

Yorumlarınızla katkı sağlayabilirsiniz.

%d blogcu bunu beğendi: